Hepimiz şekerin diş sağlığı için kötü olduğunu biliyoruz ve çoğumuzun da bunu kanıtlayan diş dolguları var! Fakat beslenmenin diğer yönlerinin de diş sağlığına katkıda bulunduğunu biliyor muydunuz? Diş sağlığınızı iyileştirmek için mikro besinlerden, mikrofloralara kadar faydalanabileceğiniz çok fazla şey var. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre dünya üzerindeki yetişkinlerin yaklaşık olarak yüzde 100’ü diş çürümesinden muzdarip. Ayrıca Türkiye’de diş çürümesi, çocuklar arasında en sık rastlanan (ve önlenemeyen) hastalıklardan biri. Bu sorun dişlerle de bitmiyor: Diş eti çekilmesi sorunu Türkiye nüfusunun yüzde 60’ını kapsıyor. Araştırmalar diş eti çekilmesinin, sistemik iltihaplanma, yüksek kalp rahatsızlığı riski, damar tıkanıklığı ve var olan kalp sorunlarının kötüleşmesiyle bağlantılı olduğunu gösteriyor. Eğer bu yeterince korkutucu gelmediyse şunu da ekleyelim: Zayıf diş sağlığı, kalp krizinin bazı türlerine hassasiyeti artırır, akciğer iltihaplanmasına yol açar ve şeker hastalarının kan şekeri seviyelerini kontrol etmelerini zorlaştırır. Öyleyse diş, ağız ve dolayısıyla tüm beden sağlığınızı korumak için neler yapabilirsiniz?
ŞEKERİN ÖTESİNDE
Kuşku yok, şeker dişlerin düşmanıdır. Asidik hale geldiği ve diş yüzeyindeki sodyumu aşındırdığı için diş sağlığı açısından büyük riskler doğurur. Fakat bilinen haliyle şeker, yani lolipoplar, pastalar ve çikolata, dişe zarar veren tek besin kaynağı değildir. Diş uzmanı ve The Dental Diet Plan kitabının yazarı Dr. Steven Lin, hastalarının ağız sağlığı konusunda o kadar endişeleniyordu ki diş çürümesinin nedenlerini araştırmaya başladı. Sonunda bazı ilginç sonuçlara vardı: Dişinizde bir oyuk oluştuğunda bu durum yaşınızca çok fazla şekerli yiyecek ve içecek tükettiğiniz anlamına gelmez. Vücudunuzun düzgün çalışmadığını ortaya koyan çok daha önemli bir göstergedir. Mesela şeker seviyesi yüksek ve işlenmiş besinler yediğinizde aynı zamanda ağzınızdaki bakterileri beslemiş olursunuz. Ayrıca bu bakteriler, şekeri metabolizmaya sokarak zaman içinde dişteki kalsiyumu azaltan ve oyuklara neden olan asitler salgılar. Üstelik uzmanlar, ağzınızdaki farklı türden bakterilerin orantısız miktarlarda oluşunun sorunu daha da kötüleştirebileceğini ifade ediyorlar.
BAKTERİLERİN DENGELENMESİ
Midenizdeki sağlıklı mikropları önemsediğiniz gibi ağzınızdakileri de önemsemeniz gerektiği ortada. İyi, metabolizmaya yavaş karışan bakteriler ile kötü ve metabolizmaya hızla karışan bakterileri dengede tutmalısınız. Yediğiniz her yemek, sağlıklı mikropların çoğalmasını ve çeşitlenmesini sağlamak için onları beslemeli. Böylece bu sağlıklı mikroplar zararlı olanları alt edebilirler. Bu noktada dişlerinizin yaşayan bir organ olduğunu düşünmek işe yarayacaktır. Sağlıklı bir insanın dişleri kendilerini sürekli yeniler. Yeterince vitamin ve mineral alırsanız dişleriniz doğal olarak yenilenip hem güçlü hem de sağlıklı kalacaktır. Ancak doğru besinleri almadığınızda, ağzınızdaki bakteriler canlanma işleminin önüne geçer ve dişlerinize daha hızlı zarar verir. Hem dişleri hâlâ gelişmekte olan çocukların hem de yetişkinlerin güçlü dişlere sahip olabilmeleri için vitaminler büyük bir öneme sahiptir. Yağlı balık, karaciğer, peynir ve yumurtada bulunan D vitamini, vücudun kalsiyum emmesine yardımcı olur. Karaciğer, havuç, tatlı patates ve rokada bulunan A vitamini, büyüme, onarma ve sağlıklı bir bağışıklık sisteminden sorumludur. Ayrıca tükürük üretimi için de gereklidir ki tükürük, zararlı bakterilerin temizlenmesini sağlar. A ve D vitaminleri, vücudumuza, kalsiyumu gerekli yerlere taşıyarak dişlerin ve kemiklerin oluşumu ve onarılmasına yardımcı olan belli proteinlerin üretilmesini sağlar. Ancak bu proteinlerin işlev görmesi için K2 vitaminine de ihtiyaç vardır. Bu vitamin, hayvanların çimen ve yeşil yapraklarda bulunan K1 vitaminini sindirmesiyle ortaya çıkar. Kabuklu deniz canlıları, iç organ eti, tavuk yumurtası, çimle beslenen ineklerin sütü, gauda ve brie peynirleri ve fermente besinlerde bulunur. Son olarak dişlerinizi sağlam tutmak için, tam çiğ sebzeler, yemişler, çekirdekler ve kemik eti yemenizi öneriyor. Dişlerinize egzersiz yaptırmak için her gün brokoli ya da havuç gibi sert ve çiğ bir sebze yiyin.
